ΣΚΟΠΙΑ, ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ – ΝΑΤΟΪΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ- Διακλαδικό Συμμαχικό Στρατηγείο Νοτιοκεντρικής Ευρώπης – (Joint Command Southcentre) – JCSE (1999 – 2001).
Το JCSE βρισκόταν έξω από την πόλη του Τυρνάβου, και το έβαλαν στο υπάρχον στρατόπεδο του 731 ΤΜΧ, αφού έκαναν ορισμένες βελτιώσεις στις εγκαταστάσεις και στις περιφράξεις υψώνοντας μάντρες ασφαλείας όπου πήγαινε η ΚΝΕ και έγραφε αντι – νατοϊκά συνθήματα. Είχε προηγηθεί και ο πόλεμος του Κοσσόβου / Σερβίας και το ΝΑΤΟ ήταν κόκκινο πανί για την αριστερίζουσα Ελλάδα του ΠΑΣΟΚ τότε… Τα στρατηγεία όμως και τις βάσεις τα δεχόταν, η αριστερή ψηφοθηρική ρητορική ήταν άλλο θέμα…
Το καλοκαίρι του 1999 που εγώ παρουσιάστηκα εκεί επιστρέφοντας από τη Συμμαχική Διοίκηση Ευρώπης (Allied Command Europe – Καστώ Βελγίου), το στρατηγείο ήταν σε νηπιακή μορφή, οι μεγάλες νατοϊκές χώρες που στηρίζουν και δουλεύουν τα στρατηγεία, Αγγλία, Αμερική, Γερμανία δεν είχαν στείλει προσωπικό, μερικοί Τούρκοι, Ολλανδοί, Ισπανοί και Ιταλοί υπήρχαν… Τα βαλκάνια ήταν όμως σε αναταραχή γιαυτό και έγινε το στρατηγείο, οπότε έπρεπε να παρακολουθεί τις ανεπτυγμένες νατοϊκές δυνάμεις και κυρίως να υποστηρίζει μέσω του NATO HQ SKOPJE τη διοικητική μέριμνα των δυνάμεων του Κοσσόβου. Καθημερινά γινόταν ενημέρωση και παρακολούθηση των επεισοδίων μέσα στο Κόσσοβο, στη Σερβία αλλά και στις αλβανικές περιοχές όπως το presevo valley, όπου τριβές μεταξύ σκοπιανών και αλβανών άρχισαν να εμφανίζονται…
Εγώ παρουσιάσθηκα στο στρατηγείο τοποθετημένος από το SHAPE και ξαφνιάστηκα που με τέτοια εμπειρία στο Humint και στο κέντρο επιχειρήσεων (joint operation center – JOC / SHAPE κατά τη διάρκεια βομβαρδισμού της Σερβίας) δεν πήρα αντίστοιχη θέση, που αμφιβάλλω αν κάποιος από τους υπηρετούντες εκεί είχαν ιδέα τι ήταν αυτά.
Περίμενα λοιπόν να με βάλλουν στο 2ο γραφείο πληροφοριών όπου η εμπειρία μου και η ειδικότητα μου ταίριαζε, αντί αυτού βρέθηκα στο τμήμα health and safety (υγιεινή και ασφάλεια) που ήταν στο 1ο γραφείο με δντή έναν Αντιπλοίαρχο μουσάτο του Π.Ναυτικού, που όπου πήγαινε έπαιρνε μαζί του και μεταφραστή. Η Ελληνική οργανωτική δεινότητα σε πλήρη εξέλιξη….τι να κάνω αφού αυτό ήθελαν οι άσχετοι που έκαναν κουμάντο με ένα σμήναρχο της Αεροπορίας που δεν είχε υπηρετήσει σε νατοϊκό στρατηγείο και τον έβαλαν προσωπάρχη στο γραφείο του Διοικητή και ένα Ταξίαρχο Έλληνα που έκανε τον επιτελάρχη.
Όπως έγραψα τον πρώτο χρόνο δεν είχαν στείλει προσωπικό οι μεγάλες χώρες που γνώριζαν την νατοϊκή οργάνωση και την επιλογή του κατάλληλου προσωπικού. Έμεινα λοιπόν στην υγιεινή και ασφάλεια με ένα αρχιλοχία το Σωτήρη, και μια κοπέλα φροντίζοντας να γράψουμε τουλάχιστον κάποιες διαταγές για το προσωπικό που όμως δεν υπήρχε…
Μετά από 6 μήνες άρχισαν να τοποθετούνται οι αμερικανοί αξκοι, με πρώτο το Συνταγματάρχη Tautt, ο οποίος ήταν αξκος πληροφοριών και ανέλαβε την οργάνωση του 2ου Ε.Γ. αυτός με εντόπισε και με πήρε αμέσως από την υγιεινή και ασφάλεια, δίνοντας μου το τμήμα intelligence production chief, με βοηθό ένα ταγματάρχη αμερικάνο και μια μαύρη λοχία.
Εκεί που είχα βρει την ησυχία μου στην υγιεινή, τώρα έτρεχα να παράγω πληροφορίες και να γράφουμε το καθημερινό δελτίο πληροφοριών, που στέλνονταν στα προϊστάμενα στρατηγεία και ενημερώνονταν και ο στρατηγός Δκτης. Ο Tautt ήταν πολύ καλός και σαν προϊστάμενος και σαν επαγγελματίας, σαν αμερικάνος είχε εικόνα και επαφές που μας ενημέρωναν για την κατάσταση στο Κόσσοβο και στα Σκόπια. …Δυστυχώς η τύχη του Στρατηγείου δεν ήταν η καλύτερη, γιατί η θέση του στον Τύρναβο δεν εξυπηρετούσε τους κινούντες τα νήματα, βλέποντας ότι δεν είχε πρόσβαση σε λιμάνι ή αεροδρόμιο, αντιδρούσαν θέλοντας να το μετακινήσουν στη Θεσκη, πράγμα που έγινε αργότερα.
Για να πάρει τη final operational capability = τελική επιχειρησιακή του ικανότητα, δουλέψαμε πολύ και διεξαγάγαμε μεγάλη νατοϊκή άσκηση στο υψίπεδο Κοζάνης – Πελαγωνίας με ελληνικές , ιταλικές και ισπανικές δυνάμεις. Στην αίθουσα επιχειρήσεων στο πεδίο καθημερινά παρουσίαζα τους Τρόπους Ενεργείας του εχθρού, μιλώντας από στήθους στην Αγγλική μη χρησιμοποιώντας κείμενο.
Ο χρόνος κύλησε γρήγορα στη Λάρισα, μπήκε το 2001, ο πόλεμος μεταξύ σλαβόφωνων και αλβανών στα Σκόπια εμαίνετο, ότι απέμεινε από την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας το αποτελείωσαν οι Αλβανοί. Η Ελλάδα αλλά και το ΝΑΤΟ πήρε θέση υπέρ των σλαβόφωνων, φοβούμενη τη μεγάλη Αλβανία που επεδίωκαν οι Αλβανοί ενωμένοι από το Κόσσοβο και τα Σκόπια, όπου το 30-40% ήταν Αλβανοί. Έτσι ο Τραγάρης ο Βασίλης, συμμαθητής μου που ήταν Αξκος σύνδεσμος στα Σκόπια, κουβαλούσε με τις νταλίκες βλήματα πυροβολικού 105 χιλιοστών στους σκοπιανούς και δώσαμε και 5 ελικόπτερα Χιούι, ενώ η Βουλγαρία που είχε περισσότερους δεσμούς, έδωσε σοβιετικής κατασκευής παλαιά άρματα Τ-55.
Το ΝΑΤΟ είχε δημιουργήσει το στρατηγείο HQ SKOPJE για την υποστήριξη στο Κόσσοβο ανεπτυγμένων στρατευμάτων, που απέκτησε ανεξαρτησία από τη Σερβία που ήταν επαρχία της. Με την έναρξη της εμφύλιας σύγκρουσης στα Σκόπια ή ΠΓΔΜ, το στρατηγείο που ήταν εγκατεστημένο σε ένα παλαιό εργοστάσιο υποδημάτων, ανέλαβε νέο ρόλο, την υποστήριξη της σκοπιανής κυβέρνησης, έναντι των Αλβανών αυτονομιστών. Ζήτησε από όλα τα περιφερειακά στρατηγεία ενισχύσεις κυρίως σε μάχιμους Αξκους επιχειρήσεων και πληροφοριών. Στο JCSE λιγοστοί ήταν εκείνοι που είχαν κάποια εμπειρία από νατοϊκές επιχειρήσεις, εγώ με την κληρονομιά του JOC/SHAPE και την ειδικότητα των Αξκου πληροφοριών ήμουν ο πρώτος υποψήφιος…
Ετοιμαζόμουν να φύγω από το Τύρναβο, μου είχε βγει η μετάθεση μου να πάω Διοικητής Τάγματος στο 724 ΤΜΧ στην Ξάνθη, πήγα παρακολούθησα στη σχολή Πολέμου το σεμινάριο νέων διοικητών και ξαφνικά μου έσκασε αυτό το λαχείο.. η τύχη μου η μαύρη, όπως και στο JOC/SHAPE. Τώρα ήταν διαφορετικά, μιλάμε για εμπόλεμη ζώνη, οι Αλβανοί έκαναν επιχειρήσεις μέσα στην πρωτεύουσα και οι Σκοπιανοί βομβάρδιζαν με τα βουλγαρικά τανκς που πήραν…Φορτώθηκα αλεξίσφαιρο γιλέκο, ένα αρχαίο με πλάκες μολύβδου που από το βάρος δεν μπορούσες να περπατήσεις, πήρα πιστόλι και φυσίγγια, κράνος κλπ και ήμουν έτοιμος με την πρώτη πτήση C-130 να φύγω…στο στρατηγείο στο Τύρναβο άλλαξε ο Δκτης και ήλθε ένας του Πυροβολικού ονόματι Χαρβάλας, δεν μου άρεσε η διοίκησή του, ήταν τύπος γλείφτη και αλαζόνας.
Προσγειωθήκαμε στο αεροδρόμιο των Σκοπίων με τους σάκους μας, ένα αυτοκίνητο του HQ SKOPJE μας παρέλαβε και μας πήγε στο παλιό εργοστάσιο παπουτσιών. Αν θυμάμαι καλά Δκτης ήταν κάποιος Γερμανός Ταξίαρχος με επιτελάρχη κάποιο Νορβηγό Συνταγματάρχη, αφού μας πήραν συνέντευξη με έβαλαν στο intelligence branch, όπου ήταν Άγγλοι και Αμερικανοί που είχαν στρατεύματα και μέσα συλλογής πληροφοριών σύγχρονα, δορυφορική εικόνα αλλά κυρίως χειριζόμενοι τα UAVs έπαιρναν εικόνα και φωτογραφίες από τα πεδία των συγκρούσεων.
Μετά από την πρώτη επεξεργασία των πληροφοριών μετέφεραν ότι έκριναν συμφέρον στη Σκοπιανή ηγεσία. Το intelligence branch είχε δύο πόστα, ένα στο HQ SKOPJE όπου ήταν η σταθερή μας βάση, και το προωθημένο τμήμα που ήταν στο υπόγειο του Σκοπιανού ΥΕΘΑ σε άθλιες συνθήκες, όπου πηγαίναμε με βάρδιες όλο το 24ωρο, έχοντας και μια κοπέλα μεταφράστρια. Παρακολουθώντας και παίρνοντας εικόνα από τα μέσα συλλογής, σε περίπτωση αμέσου εκμεταλλεύσεως να τα μεταφέρουμε στους Σκοπιανούς…
Θυμάμαι κάναμε βάρδιες τρίωρες και ευχόσουν να μην σε πιάσει χέσιμο να πας στην άθλια τουαλέτα. Μας καλούσαν για φαγητό, οι αμερικάνοι ούτε πλησίαζαν, εγώ μαθημένος στη φτώχεια ντρεπόμουν, έλεγα και στον εγγλέζο να πηγαίνουμε εναλλάξ μην παρεξηγηθούμε, το κοτόπουλο κομμένο στα έξι και πάντα πάνω στο δίσκο και χλωρά κρεμμύδια που τα έτρωγαν σκέτα…
Το βράδυ κοιμόμαστε στο εργοστάσιο παπουτσιών που είχαν κάνει χωρίσματα και δωματιάκια με γυψοσανίδες. Βγαίναμε καμιά φορά στην πόλη για κανένα φαγητό με τις στολές εκστρατείας, αφού δεν είχαμε πολιτικά ρούχα. Πήγαμε δυο – τρεις φορές στο Κόσσοβο για συνεργασία με την KFOR όπου είχαν αναπτυχθεί μέσα σε ένα τεράστιο στρατόπεδο το Bond steel όλα τα αμερικάνικα στρατεύματα και εποχούμενα μέσα. Υπήρχε και ένα τεράστιο αμερικάνικο PX όπου συγκεντρώνονταν όλες οι φυλές των στερημένων, να ψωνίσουν τα καπιταλιστικά αγαθά, και ξαναθυμήθηκα το Βέλγιο που τρέχαμε και μείς εκατοντάδες χιλιόμετρα στη Γερμανία, να αγοράσουμε τα αμερικάνικα ποδήλατα και τραπεζάκια.
Μια μέρα εμφανίστηκε ένας σκοπιανός Ταξίαρχος μέσα σε ένα αμερικάνικο θωρακισμένο όχημα HUMMER, και μας ζήτησε να τον ακολουθήσουμε στο πεδίο των μαχών για να έχουμε εικόνα το τι γινόταν εκεί. Ο ένας κοιτούσε τον άλλον, ποιος να πάει εκεί? Οι βολές των αρμάτων ακουγόταν μέχρι το υπόγειο του ΥΕΘΑ, από το intelligence επέλεξαν εμένα και από τις επιχειρήσεις ένα Νορβηγό Ταγματάρχη. Πήρα το αλεξίσφαιρο και το πιστόλι το Μπράουνιγκ των 0,45 να ρίξω καμιά σφαίρα, πριν με φάνε οι Αλβανοί, φόρεσα το αρχαίο κράνος του Β’Π.Π., οι άλλοι στρατοί είχαν αλλάξει τα κράνη προ πολλού από τα μεταλλικά σε κέβλαρ.
Ο Νορβηγός έφερε ένα τζιπ Μερσεντές 240, που όπως μου εξήγησε ήταν ενισχυμένο με μεταλλικές πλάκες κάτω από τα πόδια μας αν πατούσε νάρκη…οδηγός δεν υπάρχει στο ΝΑΤΟ έτσι οδηγούσε εκείνος και εγώ σαν αρχαιότερος (ήμουν Ανχης) συνοδηγός. Μπροστά πήγαιναν οι σκοπιανοί οπλισμένοι σαν αστακοί μέσα σε δυο HUMMER, κοιτούσα το χάρτη μας πήγαιναν στην presevo valley, όπου εκεί γινόταν οι συγκρούσεις Αλβανών αυτονομιστών και σλαβόφωνων σκοπιανών. Δασώδης περιοχή, μέσα στα βουνά σε ένα άθλιο χωματόδρομο, που όταν πλησιάσαμε στην εμπόλεμη περιοχή μας ξάφνιασαν τα κατεστραμμένα στρατιωτικά οχήματα που τα είχαν τραβήξει στην άκρη, κατεστραμμένα από αντιαρματικές νάρκες… πρώτη φορά είδα ζωντανά τι μπορεί να κάνει μια νάρκη σε όχημα ή τεθωρακισμένο, αμφιβάλω εάν γλίτωσε κανένας από τα πληρώματα… τρομακτική εμπειρία για μένα τον απειροπόλεμο να ακούω τα αλβανικά πολυβόλα και τα σκοπιανα Τ- 55 να ρίχνουν….(είχα επισκεφθεί το Σεράγεβο της Βοσνίας το 1996 που είχε καταστραφεί στο σερβοβοσνιακό πόλεμο, είχα πάει εκει απο το 3ο Ε.Γ. του Β’ Σ.Σ. που ήμουν στις τρέχουσες επχσεις και στη Βοσνία ήταν ο εξαίρετος συνάδελφος και πρωτοπόρος Χρίστος Μανωλάς ΣΣΕ 1980, μετα τον Αρμπρούζη που πήγε το εκστρατευτικό σώμα στην Κορέα, που έβγαλε με το Τάγμα Μεταφορών τις Ε.Δ. εκτός συνόρων… θα συνεχίσει μετά στο Αφγανιστάν, μας έκανε ξενάγηση στο κατεστραμμένο Σεράγεβο αλλα οι μάχες είχαν τελειώσει) , τότε πραγματικά φοβήθηκα, σκέφθηκα να αφήσω το κορμί μου στα Σκόπια από νάρκη γιατί???
Είχα παιδιά και γυναίκα, τι γύρευα εγώ εκεί? Λέω στο Νορβηγό κράτα το αυτοκίνητο στα ίχνη των τροχών των HUMMERς που πήγαιναν μπροστά… αν υπήρχαν νάρκες θα τις πατούσαν οι σκοπιανοί, έλα που το δικό μας ήταν πολύ στενότερο από τους άξονες του HUMMER….σε κάποια φάση άκουσα ριπές πολυβόλου να σφυρίζουν, οι Σκοπιανοί σταμάτησαν που πήγαιναν μπροστά, βγήκε εκείνος ο Ταξίαρχος με ένα καλάσνικωφ στο χέρι… φοβόταν και αυτός και πιστεύω ακόμη περισσότερο φοβόταν μην πάθουμε κάτι εμείς οι Νατοϊκοί …Ξεπρόβαλε από μια αλάνα ένα τανκ Τ-55 που άρχισε να ρίχνει με το πυροβόλο του στα σημεία που υποτίθεται ήταν τα Αλβανικά πολυβόλα.
Πολλά είδαμε λέω του Νορβηγού, από τις συγκρούσεις δρόμο τώρα μην φάμε καμμιά σφαίρα. Κάναμε μεταβολή και την κοπανήσαμε, εκείνο το τζιπάκι το Μερσεντές 240, άναψαν τα φρένα στην κατηφόρα όπως το είχαν φορτώσει με τις αλεξίσφαιρες πλάκες, έβγαζαν καπνούς τα ταμπούρα…περιπέτειες που ποτέ δεν με εγκατέλειψαν…
Κάθισα στο υπόγειο του ΥΕΘΑ 36 μέρες, οι άλλοι τοποθετημένοι Δκτες είχαν παραλάβει τις μονάδες τους στην Ελλάδα κι εγώ κυνηγούσα Αλβανούς με τα αμερικάνικα UAVs . Έπαιρνα τηλέφωνο στον Τύρναβο τον Επιτελάρχη, ένα Έλληνα Ταξίαρχο να φύγω να παρουσιαστώ στη μονάδα μου, είχε παρέλθει η ημερομηνία που έπρεπε να αναλάβω διοικητής, δεν εύρισκαν αντικαταστάτη, ο δε Χαρβάλας που να δεχτεί να με αλλάξει…
Είδα και από είδα, πηγαίνω στο Γερμανό Ταξίαρχο του HQ SKOPJE, του λέω ότι μου έχει βγει διαταγή να πάω Διοικητής Τάγματος και ήδη έχω καθυστερήσει και αν είναι δυνατόν να με αλλάξει. Ο άνθρωπος κατάλαβε, φύγε μου λέει και θα βρω εγώ αντικαταστάτη, μου έδωσε φύλλο πορείας έγραψε και τους λόγους που με αποδέσμευε και έτσι ξέφυγα.
Παρουσιάστηκα στον Τύρναβο και με κοιτούσε ο Χαρβάλας με λύσσα, ήθελε να με τιμωρήσει που έφυγα από τα Σκόπια χωρίς την έγκρισή του. Ευτυχώς που ο Γερμανός είχε γράψει στο φύλλο πορείας ότι δεν με χρειαζόταν πλέον, για αυτό και με αποδέσμευε…
