Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΣΑΛΙΧΛΗ – ΤΟ 3ον ΤΑΓΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΚΑΠΑΝΕΙΣ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΤΑΙ. (23 Αυγ. 1922)-ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ
Όπως αναφέρθηκε στην αρχή του κεφαλαίου το Μηχανικό κατά τη διάρκεια της εκστρατείας πολλές φορές έδωσε μάχες ως πεζικό και μάλιστα ως εκλεκτό όπως η Ιστορία αναφέρει, μία εξ αυτών ήταν η μάχη στο Σαλιχλή όπου το 3ο Τάγμα Μηχανικού της Στρατιάς και οι ηρωικοί Σκαπανείς Τηλεγραφητές της κυριολεκτικά έσωσαν το Σ.Σταθμό και κράτησαν έτσι ανοικτή τη οδό υποχώρησης του Νοτίου Συγκροτήματος.
Ο Υπτγος Φράγκου, Δκτης του Νοτίου Συγκροτήματος που εκινείτο πιεζόμενο από το 5ο Τουρκικό Σώμα Ιππικού επί της σιδηροδρομικής γραμμής, με κατεύθυνση τη Σμύρνη, ευρισκόμενος στη Φιλαδέλφεια εξέδωσε διαταγή διά της οποίας η «ΧΙΙΙ Μεραρχία» υπό τον Πλαστήρα εντελλόταν να επιβιβαστεί σε δύο αμαξοστοιχίες που βρίσκονταν στο σταθμό της Φιλαδέλφειας και τη 14.00 ώρα να αναχωρήσει για το Σαλιχλί. Υπό τη διοίκηση της «ΧΙΙΙ Μεραρχίας» τέθηκαν το 3ο Τάγμα Μηχανικού της Στρατιάς δυνάμεως 300 ανδρών και 400 τυφέκια (τυφεκιοφόροι) του Συντάγματος Ασφαλείας Σιδηροδρόμων της Στρατιάς. Στην ίδια διαταγή ενημερωνόταν ο Πλαστήρας ότι η Μεραρχία Ιππικού είχε αναχωρήσει το πρωί της 22ας Αυγούστου για να φράξει την έξοδο της στενωπού των Αντάλων και ότι όταν θα έφθανε στο Σαλιχλί έπρεπε να αποκαταστήσει σύνδεσμο με την Μεραρχία Ιππικού υπό την τακτική διοίκηση της οποίας ετίθετο.
Με βάση τη διαταγή επιχειρήσεων του τουρκικού 5ου Σώματος Ιππικού της 22ας Αυγούστου, η 1η Μεραρχία Ιππικού εκ τεσσάρων Συνταγμάτων θα επιτίθετο για να καταλάβει το Σαλιχλί και να αποκόψει την κατεύθυνση υποχώρησης των ελληνικών δυνάμεων, η δε 2η Μεραρχία κατερχόμενη από τα Κούλα θα επεδίωκε να αποκόψει την οδό υποχώρησης των ελληνικών δυνάμεων στο Ντερέκιοϊ (βρίσκεται περί 12 χλμ. βορειοδυτικά της Φιλαδέλφειας). Η 14η Μεραρχία Ιππικού θα αποτελούσε την εφεδρεία του Σώματος.
Εμπροσθοφυλακή της 1ης Μεραρχίας τέθηκε το 11ο Σύνταγμα Ιππικού το οποίο την 08.15 ώρα της 23ης Αυγούστου/5ης Σεπτεμβρίου εισήλθε στο Σαλιχλί και επιτέθηκε αιφνιδιαστικά κατά των συγκεντρωμένων στο σιδηροδρομικό σταθμό ελλήνων κατοίκων του Σαλιχλή και χιλιάδων φυγάδων που ανέμεναν να επιβιβαστούν στις σταθμευμένες αμαξοστοιχίες για να διαφύγουν. Η ανθρώπινη αυτή μάζα αποτέλεσε την ασπίδα της «κοιμωμένης» Νοτίως του σταθμού «ΧΙΙΙ Μεραρχίας» και της έδωσε το χρόνο να αντιδράσει. Σε αυτή την πρώτη άμυνα συμμετείχαν 20 τηλεγραφητές του τηλεφωνικού κέντρου του Σαλιχλί οι οποίοι υπό το σύνδεσμο της Στρατιάς Ταγματάρχη Παναγιώτη Παναγάκο ενεκλείσθηκαν στο κτίριο του τηλεφωνικού κέντρου, μία δύναμη 400 περίπου τηλεγραφητών της Τηλεγραφικής Αρτηρίας Φιλαδελφείας και του 12ου Τηλεγραφικού Αποσπάσματος, που είχαν αφιχθεί στο Σαλιχλί για να περισυλλέξουν το τηλεφωνικό και τηλεγραφικό υλικό, και το 3ο Τάγμα Μηχανικού Στρατιάς. Οι τούρκοι είχαν φθάσει 200 μέτρα από το σταθμό οπότε ο ηρωικός Διοικητής του 4ου Λόχου του 3ου ΤΜΧ, υπολοχαγός (ΜΧ) Βλάχος Σπυρίδων έσπευσε δρομαίως με λίγους άνδρες του λόχου του να καταλάβει το τουρκικό νεκροταφείο επί υπερκείμενου δυτικώς υψώματος, προβάλλων σθεναρή αντίσταση στους πεζομαχώντας τούρκους ιππείς σώζοντας το σταθμό.
Αυτές ήταν οι δυνάμεις που αναχαίτισαν αρχικά και εξ εγγύτατης απόστασης το τουρκικό ιππικό. Στη συνέχεια επενέβη το Απόσπασμα Πλαστήρα και κατόπιν τρίωρης σφοδρής μάχης με οδομαχίες εντός του Σαλιχλί το τουρκικό ιππικό υποχρεώθηκε να εκκενώσει το Σαλιχλί και να απελευθερωθεί η οδός υποχώρησης των δυνάμεων Φράγκου.
Περί της μάχης του Σαλιχλί στο σύγγραμμα της Διεύθυνσης Ιστορίας του τουρκικού στρατού «Επιχείρηση Καταδίωξης στη Μεγάλη Επίθεση (31 Αυγούστου – 18 Σεπτεμβρίου 1922)» αναφέρονται τα εξής:
«Το 11ο Σύνταγμα Ιππικού καθώς έμπαινε στο Σαλιχλί και προχωρούσε στους δρόμους, συνάντησε τα πυρά του 1ου και 3ου Συντάγματος Ιππικού των Ελλήνων. Το σύνταγμα δεν έδωσε σημασία στις απώλειες και προχώρησε στο σιδηροδρομικό σταθμό μαχόμενο στους δρόμους. Επιτέθηκε σε ένα τάγμα του 5/42 Συντάγματος Ευζώνων και στο Τάγμα Μηχανικού Στρατιάς που συνάντησε στο σταθμό, τα οποία διέλυσε και κατέλαβε το σταθμό. Δύο τάγματα του Αποσπάσματος «Πλαστήρα» επιτέθηκαν στο σταθμό. Το 11ο Σύνταγμα Ιππικού πολέμησε αλλά επειδή δεν ενισχύθηκε αναγκάστηκε να υποχωρήσει»
(Σ.Σ. βέβαια η τουρκική ΔΙΣ ψεύδεται ισχυριζόμενη ότι κατέλαβε το σταθμό και διέλυσε δύο τάγματα Ευζώνων του Πλαστήρα και το ΤΜΧ, ο Υπλγος Βλάχος αμύνθηκε σθεναρά του σταθμού και το 5/42 Σύνταγμα του Πλαστήρα με επικεφαλής τον ίδιο, ο οποίος τραυματίσθηκε ελαφρά, μετά από σκληρές οδομαχίες και από σπίτι σε σπίτι όπου εβάλλοντο και από τους κατοίκους τούρκους, εκκαθάρισαν το Σαλιχλή και επέτρεψαν τη συνέχιση λειτουργείας της γραμμής που μετέφερε υποχωρούσες μονάδες αλλά και χιλιάδες πρόσφυγες, υπολογίζοντας ότι η επιτυχής εκκαθάριση στο Σαλιχλή έσωσε 25.000 στρατιώτες και 30.000 πρόσφυγες)
