Κατά τις αιματηρές επιχειρήσεις της εμφύλιας σύγκρουσης του 1946-49, που μετά την Γερμανική κατοχή ερήμωσε την ήδη ψυχορραγούσα χώρα, μετρώντας ανθρώπινες απώλειες περίπου 80.000 νεκρούς και 40.000 τραυματίες καθώς και 634.000 πρόσφυγες. Η αξία των ζημιών σε οικίες, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, νοσοκομεία, σχολεία και λοιπά υλικά αγαθά καταστραφέντα, υπολογίστηκαν σε 250 εκατομμύρια δολάρια αγοραστικής αξίας του 1948. Η Ελλάδα υπήρξε η μόνη χώρα του Ελευθέρου κόσμου που δεν επωφελήθη του σχεδίου Μάρσαλ χάρις στο οποίο η Ευρώπη αναδιοργανώθηκε μέσα σε λίγα χρόνια, χάνοντας λόγω της ένοπλης ανταρσίας, μια μοναδική ευκαιρία.
Το νεοσύστατο Μηχανικό με τα πενιχρά του μέσα, (κυρίως Αγγλικής βοήθειας μέχρι το τέλος του 1947 και από αρχάς του 1948 Αμερικανικής προέλευσης υπό τις οδηγίες του φιλέλληνα Αμερικανού Υπγου Jams van Fleet) και το ανεκπαίδευτο προσωπικό του, ανέλαβε να υποστηρίξει τον αιματηρότατο ανορθόδοξο πόλεμο που εξαπέλυσε ο φερώνυμος «Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας» με την αμέριστη υποστήριξη των δορυφόρων ομόρων κρατών της Σοβιετικής Ένωσης, κυρίως σε υλικό ναρκοπολέμου και καταστροφών, λάφυρα του Γερμανικού στρατού που απέκτησε ο Κόκκινος Στρατός μετά την κατάρρευση της Ναζιστικής Γερμανίας. Ο Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος λογίζεται στη διεθνή ιστορική βιβλιογραφία ως η πρώτη πράξη του επερχόμενου Ψυχρού πολέμου που μετά τον Β’ Π.Π. κατέβαλε πολλές χώρες.
Βαρύ το τίμημα του Μηχανικού μας σε απώλειες κυρίως Αξιωματικών όπως ο Ταξίαρχος Παπαναγιώτου Κ. (το στρατόπεδο της ΣΜΧ φέρει το όνομά του),ο Σχης (ΜΧ) Ζησιμόπουλος Στ. (το στρατόπεδο του ΚΕΜΧ φέρει το όνομά του) και πολλοί άλλοι που αναγράφονται στη σελίδα των πεσόντων Αξκων Μηχανικού.
Το Μηχανικό με τους Λόχους του που άκρως ελλιπώς υποστήριζαν τις Μεραρχίες του Στρατού μας, με πρωτοπόρο τον 714 ΛΜΧ που υποστήριζε την ηρωική VIII Μεραρχία κατασκεύασε:
• Τριάντα πέντε (35) σταθερές γέφυρες.
• Δέκα έξι (16) αεροδιάδρομους – διαδρόμους προσγειώσεως.
• Τοποθέτησε πληθώρα αμυντικών ναρκοπεδίων.
• Έκανε διάνοιξη διαδρόμων και άρση Ν/Π σε όλα τα πεδία των μαχών της ζώνης επιχειρήσεων και στα μετόπισθεν, καθώς έλεγχο δρομολογίων και άρση των ναρκών μολύνσεως.
• Νέους δρόμους (για προώθηση ΠΒ και ΤΘ) εκατοντάδων χιλιομέτρων.
• Οχυρωματικά έργα στις περιοχές που καταλαμβάνονταν.
• Καταστροφή οχυρωμένων εχθρικών θέσεων.
• Πορθμεία και αποβάθρες για την εξασφάλιση συντήρησης των μαχόμενων δυνάμεων.
• Αποχιόνιση δρόμων και αεροδρομίων.
• Χειμερινές εγκαταστάσεις διαβίωσης του προσωπικού.
• Ζεύξη Ισθμού Κορίνθου από τη Σχολή Μηχανικού το 1947.
Πολλές φορές το Μηχανικό χρησιμοποιήθηκε σε αποστολές Πεζικού (σε επιθετικές και αμυντικές επιχειρήσεις), τις οποίες έφερε σε πέρας με επιτυχία. Η απόδοση των Μονάδων Μηχανικού ήταν ικανοποιητική σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, όλες οι αποστολές εκτελέστηκαν πλήρως και έγκαιρα. Οι περισσότεροι Λόχοι Μηχανικού εργάζονταν υπό τα πυρά, με ενθουσιασμό και ηθικό. Η εργασία γινόταν κυρίως τη νύκτα, με πληθώρα απωλειών κυρίως των ναρκαλιευτών που αντιμετώπισαν τη λαίλαπα των μολύνσεων οδών και την παγίδευση παντός υλικού στη ζώνη μάχης, συγκοινωνιών και διοικητικής μέριμνας.
Διαβάζουμε στην ιστορία του ΓΕΣ κατά την επιχείρηση «ΠΕΡΙΣΤΕΡΑ» που εξαπέλυσε το Α’ Σ.Σ. με το Στρατηγό Τσακαλώτο τον Δεκέμβριο – Ιανουάριο 1948-49 με την IX Μεραρχία για εκκαθάριση της Πελοποννήσου, οι 703 και 711 ΛΜΧ (300 άνδρες) επισκεύασαν όλο το κατεστραμμένο σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο της Πελοποννήσου συνολικού μήκους 800 χιλιομέτρων σε 40 ημέρες χρησιμοποιώντας 6 Π/Θ Γαιών CAT D7 από τους πρώτους προωθητές που έλαβε το Μηχανικό από την Αμερικανική βοήθεια. Κατασκεύασαν επίσης αεροδρόμιο στο Λέχαιο Κορινθίας εργαζόμενοι νυχθημερόν μέσα στο βαρύ χειμώνα, δίνοντας τη δυνατότητα στην αεροπορία με τα εξοπλισμένα με ρουκέτες Spitfires να επέμβει δυναμικά στον αγώνα.
Η προσπάθεια των αποσπασμάτων Μηχανικού που διατέθηκαν στις Μονάδες Καταδρομών και αρμάτων μάχης, για την εκκαθάριση των δρομολογίων από τις νάρκες ήταν συνεχής και επίπονη και παρά τις απώλειες που είχαν συνέβαλαν αποτελεσματικά στην εκπλήρωση των αποστολών των μονάδων αυτών. Χαρακτηριστικό της απόδοσης του Μηχανικού στον τομέα του Ν/Π είναι η ναρκαλιεία. Μόνο στην κοίτη του Αλιάκμονα βρέθηκαν και βγήκαν πάνω από 300 Α/Τ νάρκες και άλλες 200 και πλέον από την κοίτη του Σαρανταπόρου.
Η έκθεση που συντάχθηκε το 1951 από το ΓΕΣ «Επιχείρηση Πυρσός» αναφέρει τα εξής:
«…Οι απώλειες του Μηχανικού και η νυχθημερόν κοπιώδης εργασία τούτου προ και κατά τις επιχειρήσεις δεν κατέστησαν ικανές να μειώσουν την απόδοσή του, διότι άπαντες οι Αξιωματικοί και οπλίτες του Μηχανικού είχαν επίγνωση της λεπτής και σημαντικής αποστολής των, αθόρυβον όπως πάντοτε συνέβαλε τα μέγιστα στη νίκη…»
σ.σ.: Κατά την τρίχρονη σύγκρουση της ανταρσίας κατεστράφησαν περίπου 900 οδικές και σιδηροδρομικές γέφυρες στην κρατική επικράτεια επιφέροντας μέγιστο οικονομικό πλήγμα στη ρημαγμένη από τη γερμανική κατοχή χώρα. Η Αμερικανική βοήθεια και το μεταλλικό δικτυωτό υλικό σταθερών γεφυρών Μπέλεϋ Μ2 απεκατέστησε σε σύντομο χρονικό διάστημα την τρωθείσα οδική και σιδηροδρομική συγκοινωνία της χώρας. (Το καινοτόμο για την εποχή του, μεταλλικό δικτυωτό υλικό σταθερών γεφυρών Μπέλευ, ήταν ζωτικής σημασίς για τη ρημαγμένη χώρα μας, έτσι τράβηξε το ενδιαφέρον του Βασιλέα Παύλου που παρατηρεί με ενδιαφέρον στο ΚΕΜΧ τα κύλιστρα της γέφυρας). Χάριτες οφείλει η πατρίδα στους άνδρες του ηρωικού μας Μηχανικού που εργαζόμενοι νυχθημερόν πέραν του αιματηρού αγώνα τους στην εκκαθάριση των μολύνσεων οδών, ναρκοπεδίων και παγιδεύσεων, σήκωσε στους στιβαρούς του ώμους την αποκατάσταση της γεφυροποιίας αλλά και της οδοποιίας με τις ΜΟΜΑ την δεκαετία του 1950 – 60. Σήμερα στην εποχή των μεγάλων τεχνικών εταιρειών της χώρας μας, λίγοι γνωρίζουν την προσφορά του Μηχανικού μας τη δύσκολη εκείνη εποχή που δεν υπήρχε χωματουργικό μηχάνημα σε ιδιώτη πλην του στρατού. (Η Σχολή Μηχανικού μέχρι το 1990 χορηγούσε τα πτυχία χειριστών χωματουργικών μηχανημάτων στη χώρα).
